Page 44 - geschiedenis
P. 44

30 SMM in Indonesiƫ 1939-2005
Door het werk in de tropenhitte verzwakten velen zodanig dat ze het niet meer aankonden; maar de Jappen bleven een bepaald quantum eisen, zodat de sterkeren er altijd aan moesten geloven. De gezondheidstoestand in het kamp werd dan ook alarmerend, men was de totale uitputting nabij. We lezen in de- zelfde brief van Harry:
'We hadden vanaf het begin van de internering gebeden voor de bevrijding. Doch nu de toestand zo verontrustend werd, begonnen we in gezamenlijk overleg met de Oversten, een stormnovene ter ere van Sint Joseph en zie we kregen onverwacht van de Jappen zo'n grote partij cassaveknollen dat onze verzwakte ingewanden van streek raakten. Enkele weken later was de toestand weer onhoudbaar. Een nieuwe stormnoveen en van onze Javaanse buren kregen we een zak rijst cadeau.
Zoals alle gebouwen stond het rijstmagazijn van de Jappen op palen. Enkele snuggere jongens hadden door de houten vloer een gat geboord en door een gat in de zak liep de rijst naar beneden, vandaar. Een derde novene had als gevolg dat we Japse wachten konden omkopen om voor ons voedsel binnen te smokkelen zoals zout, suiker, gezouten vis en zelfs een heel varken, wel zo taai dat we het 24 uur moesten koken.
In een brief van 27 augustus schrijft Harry:
"Een geweldig voordeel was dat het verplicht buitenwerk werd afgeschaft. Het dagelijks bombarderen van de Amerikanen had tenminste voor ons dit gelukkig gevolg. Dit gebeurde zo'n zes weken voor de bevrijding. Na twee, drie weken kwam de capitulatie, nog geen bevrijding.
Wij vijf Montfortanen hebben aan Sint Joseph beloofd als we behouden uit het kamp komen een jaar lang de litanie van Sint Joseph te bidden en gedurende drie jaar op de eerste woensdag van de maand een H. Mis ter ere van Sint Joseph te lezen. En vier keer per jaar een plechtige Hoogmis met preek ter ere van Sint Joseph om de devotie tot onze machtige beschermer te bevorderen. Wat er in de naaste toekomst gaat gebeuren, weten we niet."
Onzekere politieke situatie in Nederlands Indiƫ
Op het moment dat Japan de oorlog aan het verliezen was, begonnen vliegtui- gen van de geallieerden laag over het kamp te vliegen. Tekenen dat de bevrij- ding er bijna was. Het was zeker op 8 september 1945 toen zieke en zwakke lotgenoten vrij gegeven werden en overgevlogen naar Labuan, een eiland aan de noordkust van Engels Borneo. Enkele dagen later op 12 september werd de rest overgebracht naar Labuan met het Amerikaanse schip "Wanganella". In een artikel van 'Pro Nostris', december 1946 staat het volgende over de bevrijding van de kampbewoners:


































































































   42   43   44   45   46